Faaliyetlerimiz
SHP Geri Bildirim Kayıtları
Sığınmacı Hakları Platformu (SHP), faaliyetleri boyunca yürüttüğü hukuki mücadele, izleme çalışmaları ve aktivizm sonucunda elde edilen yargısal, siyasi ve sahadan gelen geri bildirim kayıtlarını (sonuçları) titizlikle takip etmiştir. Bu kayıtlar, hem Platformun başarılarını hem de sığınmacıların haklarını korumada karşılaşılan yapısal engelleri ortaya koymaktadır.
İşte kaynaklarda yer alan temel geri bildirim kayıtları:
1. Hukuki Mücadele Sonuçları ve Adli Geri Bildirimler
Platformun başlattığı davalar ve suç duyuruları sonucunda hem olumlu kararlar alınmış hem de hukuki sistemin eksik kaldığı noktalar tespit edilmiştir:
• Tanju Özcan’ın İtirafları: SHP’nin 2022'de nefret ve ayrımcılık suçlarından suç duyurusunda bulunduğu Bolu Belediye Başkanı Tanju Özcan, daha sonra yaptığı bir açıklamada, Suriyelilere yönelik ruhsat iptali ve su zamları gibi uygulamalarının hukuksuz olduğunu bildiğini, ancak amacının onlara "gidin" mesajı vermek olduğunu itiraf etmiştir. Bu itiraf, Platformun iki yıl önce yaptığı hukuki başvurunun haklılığını teyit eden önemli bir geri bildirim olmuştur.
• Nefret Saiki Tespiti Eksikliği: İzmir Güzelbahçe Katliamı davasında sanık, üç kez ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılmasına rağmen (Mart 2024), mahkemenin kararında cinayetin nefret saikiyle işlendiği tespitinin yer almaması avukatlar tarafından eleştirilmiştir. Platform üyesi Taha Elgazi, mahkemenin nefret saikini kabul etmemesinin, diğer davalarda da emsal olabileceği için adaletin bir parçasını eksik bıraktığını belirtmiştir.
• Gina Mercimek Davası Başarısı: Platformun takip ettiği Kilis’teki 9 yaşındaki Suriyeli mülteci Gina Mercimek’in katledilmesi davasında, sanıklardan Hüseyin Boğuç kasten öldürme, cinsel istismar ve kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçlarından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almıştır.
• GGM Kararlarına Yargısal Geri Bildirim: Prof. Dr. Bekir Berat Özipek, geri gönderme merkezlerindeki (GGM) zorla gönüllü geri dönüş iddialarına ilişkin olarak, bazı yargı kararlarına yansıyan tespitlerin ve Türkiye İnsan Hakları Eşitlik Kurumu'nun (TİHEK) Tuzla GGM ile ilgili kapsamlı raporunun bulunduğunu, dolayısıyla iddiaların sadece dezenformasyon olarak reddedilemeyeceğini belirtmiştir.
2. Geri Gönderme ve Koruma Uygulamalarından Gelen Geri Bildirimler
Sahadan ve geri gönderme merkezlerinden gelen geri bildirimler, GGM'lerdeki uygulamaların sığınmacıları çaresizliğe sürüklediğini göstermiştir:
• Zorla Geri Dönüşün Sonuçları: Platform temsilcileri, Suriye’ye dönen genç erkeklerin çoğunluğunun, döndükten sonra kendilerini arayarak “kaçak yollardan yeniden Türkiye’ye dönmek istediklerini” bildirdiğini kaydetmiştir. Bu durum, geri dönüşlerin gerçekte gönüllü olmadığının ve Suriye’deki koşulların yaşamaya elverişli olmadığının net bir geri bildirimidir.
• Psikolojik Baskının Etkisi: Geri Gönderme Merkezlerinde kalan Suriyelilerin, GGM'lerin insanlık dışı fiziki ve psikolojik şartlarına sabretmek istemediklerini ve avukatlara büyük paralar ödemekten kaçındıklarını belirterek, birçoğunun kısa sürede "gönüllü geri dönüş formunu" imzaladığı gözlemlenmiştir.
• Başarılı Tahliyeler: Platformun ve avukatların yoğun çabaları sonucunda, Harran Geçici Barınma Merkezi’nde hukuka aykırı şekilde tutulan işitme ve konuşma engelli Suriyeli Rebal Muhammed serbest bırakılmıştır. Ayrıca, yine aynı merkezde tutulan yaklaşık 125 kişinin serbest bırakılması Platforma gözyaşları içinde minnettarlıkla geri bildirim sağlamıştır.
• Yargı Kararlarının İhlali: Avukatlar, GGM'lerde tutulan müvekkillerine ulaşamamaları, Göç İdaresi yetkililerinin avukatlara “böyle biri yok” şeklinde cevap vermeleri ve mahkeme kararları lehine sonuçlanmış kişilerin bile sınır dışı edilebilmesi gibi durumların, hukuki sürece yönelik olumsuz geri bildirimler olduğunu belirtmişlerdir.
3. Aktivistlere Yönelik Baskıların Geri Bildirimleri
Platform üyesi Taha Elgazi'nin sınır dışı edilme biçimi, aktivizmin engellenmesi yönünde net bir geri bildirim olarak kaydedilmiştir:
• Aktivizmin Gerekçe Gösterilmesi: Sınır dışı edildikten sonra Suriye'den haber veren Platform aktivisti Taha Elgazi, Emniyet Müdürlüğündeki rapora istinaden kendisine "provokatör eylemlerine katılmak" gerekçesiyle G-207 idari tahdit kodu konulduğunu aktarmıştır. Bu durum, hak savunuculuğu faaliyetlerinin resmi otoriteler tarafından olumsuz bir geri bildirimle karşılandığını ve bir gözdağı olarak yorumlandığını göstermektedir.
• Kayıpların Akıbeti: Sınırdışı yasağına rağmen iade edilen Özbek alim Alisher Tursunov’un akıbeti hakkında bir aydan uzun süre bilgi alınamaması, hukuka aykırı geri gönderme kararlarının "hayati" sonuçları olduğunu teyit etmiştir. Gönderen devletin, iade ettiği kişinin akıbetinden sorumlu olduğu ise hukuki bir geri bildirim olarak sunulmuştur.